ပုဂံကို ကလေးဘဝကနေစပြီး လက်ရှိအသက်အရွယ်ထိ စုစုပေါင်း ၅ ကြိမ် ရောက်ဖူးတယ်။ နောက်ဆုံးရောက်ခဲ့တာ ၂၀၁၈ ဖေဖော်ဝါရီလက။

မနေ့က ပုဂံ (Bagan) ကို ကုလသမဂ္ဂ ပညာရေး၊ သိပ္ပံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ - ယူနက်စ်ကို (UNESCO) ကနေပြီး ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် စာရင်းဝင်အဖြစ် သတ်မှတ်လိုက်တယ်ဆိုတဲ့ သတင်းဖတ်ရတော့ စိတ်ထဲ အတော်လေး ဝမ်းသာမိတာရှိသလို စိတ်မကောင်းဖြစ်မိတာလည်း ရှိတယ်။

ဝမ်းသာမိတယ်ဆိုတာက ပုဂံဒေသအနေနဲ့ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် စာရင်းဝင်သွားပြီဆိုရင် ခုနောက်ပိုင်းကနေစပြီး အောက်မှာ အကျဉ်းချုံး ဖော်ပြထားတဲ့ အကျိုးကျေးဇူးတွေ ပိုပြီးရလာတော့မယ်-

၁။ ပြယုဂ် - တစ်ကမ္ဘာလုံးက အသိအမှတ်ပြုပြီး အဖိုးမဖြတ်နိုင်တဲ့ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်တွေရှိတဲ့ နေရာတစ်ခုအဖြစ် စာရင်းဝင်သွားလို့ ဘယ်နိုင်ငံကိုရောက်ရောက် ငါတို့နိုင်ငံမှာ ကမ္ဘာက အသိအမှတ်ပြုရတဲ့ ဒီလိုယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်တွေရှိတယ်ဆိုတာ ဝင့်ဝင့်ကြွားကြွား ပြောခွင့်ရသွားတယ်။

၂။ အထောက်အပံ့ -  ဒီအမွေအနှစ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး တစ်ကမ္ဘာလုံးက ပံ့ပိုးပေးမယ့် နည်းပညာအကူအညီ/ ငွေကြေးအထောက်အပံ့နဲ့ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်းမှုနဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှုနည်းစနစ်ဆိုတာမျိုးတွေ ရလာမယ်။

၃။ ခရီးသွားလုပ်ငန်း - ကိုယ့်ဘာသာ လျှောက်ကြွားတာမျိုးမဟုတ်ပဲ ကမ္ဘာကပါ အသိအမှတ်ပြုတာမို့လို့ ပုဂံဒေသမှာ ခရီးသွားလုပ်ငန်းအနေနဲ့ အရင်ကထက် ပိုပြီးတိုးတက်လာဖို့ ရှိတယ်။ ဒါက ကိုယ့်နိုင်ငံအတွက် ဘဏ္ဍာရေးအမြတ်အစွန်းရဖို့ အများကြီး အထောက်အကူပြုနိုင်တယ်။

၄။ စည်းစနစ်ကျမှု - အရင်တစ်ချိန်က ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းတဲ့နေရာမှာ စည်းစနစ်မကျလို့ ပုဂံ (Bagan) ကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းထဲ မသွင်းခံခဲ့ရဘူး။ ခုဆိုရင် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရေး ဥပဒေ ဆိုတာကိုလည်း ၂၀၁၉ ခုနှစ်ထဲမှာပဲ အသစ်တည်းဖြတ် ပြဋ္ဌာန်းထားပြီးပြီ။

၅။ အကာအကွယ် - နောက်ပြီး ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် စာရင်းဝင်သွားတဲ့အတွက် ဂျနီဗာသဘောတူစာချုပ်အရ အကြောင်းတစ်စုံတစ်ရာကြောင့် စစ်မက်ဖြစ်ပွားချိန်မှာ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေအတွင်းမှာရှိနေတဲ့ အမွေအနှစ်အဆောက်အဦတွေကို ဖျက်ဆီးတာ၊ စစ်ပွဲအတွင်း မလျော်မကန် အသုံးပြုတာမျိုးတွေမလုပ်ဆောင်နိုင်အောင် တားဆီးပေးပြီးသား ဖြစ်သွားတယ်။

အဲ့ဒါတွေက ဝမ်းသာမိတဲ့ အချက်တွေပေါ့။ ဒါပေမယ့် အဲ့ဒီ့ အချက်လေးချက်ထဲက နောက်ဆုံးအချက်ကိုတော့ အပြည့်အဝ ဝမ်းမသာနိုင်သေးဘူး။

ဘာလို့လည်းဆိုရင် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် အကာကွယ်ပေးဖို့ဆိုပြီး ရေးသားထားတဲ့ ပြဋ္ဌာန်းချက်က ဂျနီဗာသဘောတူစာချုပ်ရဲ့ နောက်ဆက်တွဲ ပရိုတိုကော(၃)ခုထဲက ပထမဆုံးပရိုတိုကောရဲ့ အပိုဒ်ခွဲ-၅၃ (Art 53. Protection of cultural objects and of places of worship) မှာ ဖော်ပြထားတာ။ ဒါပေမယ့် ခက်တာက မြန်မာနိုင်ငံအနေနဲ့ ဂျနီဗာသဘောတူစာချုပ်ကို ၁၉၉၂ ခုနှစ်မှာ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့တယ်ဆိုပေမယ့် နောက်ဆက်တွဲ ပရိုတိုကော-၃ ခုကိုတော့ ခုချိန်ထိ လက်မှတ်ထိုးမထားရသေးဘူး။ ဆိုတော့ ဘယ်လိုသဘောဖြစ်မလဲ။ လက်မှတ်ထိုးခြင်း/မထိုးခြင်းကြောင့် ဖြစ်လာမယ့် အကျိုးရလဒ်ကို အတိအကျ မခန့်မှန်းတတ်ပေမယ့် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် စာရင်းဝင်ထားပြီးသား ကိုယ့်နိုင်ငံရဲ့ ယဉ်ကျေးမှုအဆောက်အဦတွေအတွက်တော့ စိတ်ထဲမလုံခြုံသေးသလို ခံစားရတယ်။ ဒါက ဝမ်းမသာမိဘဲ စိတ်မကောင်းဖြစ်မိတဲ့ တစ်ချက်။

ဘာလို့ ဒီပရိုတိုကောတွေကို လက်မှတ်မထိုးတာလဲ ကိုယ့်တစ်နိုင်ငံတည်းလားဆိုတော့ ကိုယ်တွေတစ်နိုင်ငံတည်း မထိုးထားတာတော့ မဟုတ်ဘူး အိန္ဒိယတို့ ထိုင်းတို့ မလေးရှားတို့လည်း ထိုးမထားဘူး။ အမေရိကန်တောင် ပရိုတိုကော ၃ ခုမှာ Signed only အဆင့်ပဲရှိသေးတယ်။ Ratified မဖြစ်သေးဘူး။ ဆိုတော့ လက်မှတ်မထိုးရသေးတာ ဘာကြောင့်ဖြစ်နိုင်လဲဆိုပြီး Additional Protocol တွေပြန်လိုက်ဖတ်ကြည့်တော့ International Fact-Finding Commission နဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ Article 90 ကို ထပ်တွေ့တယ်။

အဲ့မှာ ဆက်တွေးမိတာ တကယ်လို့များ အဲ့ဒီ့အချက်ကြောင့်ဆိုရင် ဘာလို့ ဒီအပိုဒ်ခွဲကို ရှောင်ချင်ရတာလဲဆိုပြီး ဆက်ရှာတော့ UNHCR ရဲ့ Independent International Fact-Finding Mission ကနေ ၂၀၁၈ စက်တင်ဘာလက ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ စာမျက်နှာ ၄၄၁ မျက်နှာပါ Human Rights Violations Report ကို ထပ်ဖတ်ရပြန်ရော။

အနှစ်ချုပ်ရရင် မြန်မာနိုင်ငံရေးဟာ အလွန်တရာကို ရှုပ်ထွေးတယ်။ တစ်ကိုယ်ကောင်းဆန်ခဲ့ကြတာတွေ အများကြီး၊ အတ္တကိုရှေ့တန်းတင်ပြီး တခြားသူတွေရဲ့ ဘဝကို နင်းခြေခဲ့ကြတဲ့ သာဓကတွေ အများကြီး။ အဲ့ဒီ့အကျိုးဆက်တွေကို အခုခံစားနေရတယ်လို့ပဲ မြင်မိတယ်။ ဆိုတော့ ကျွန်တော်တို့ အတ္တတွေ လျှော့သင့်တယ်။ ဒီ့ထက်စနစ်ကျအောင် ဘယ်လိုညှိနှိုင်းလုပ်ကြမလဲဆိုတာ အဖြေရှာသင့်တယ်။

ပုဂံ (Bagan) ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင်ခြင်း အမှတ်တရ
၇-၇-၂၀၁၉
၁၈၃၉

ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၁ ခုနှစ်
သာသနာနှစ် ၂၅၆၃ ခုနှစ်
နယုန်လပြည့်ကျော် ၇ ရက်၊ တနင်္လာနေ့။ (အဖိတ်နေ့)

ဒီစာအုပ်ကို မထင်မှတ်ပဲ ဖတ်ဖို့ ရွေးချယ်ဖြစ်ခဲ့တယ်။ ဘာကြောင့် "ညီတော်အာနန္ဒာ၏ တစ်သက်တာမှတ်တမ်း" ကိုမှ ရွေးချယ်ခဲ့တာလဲဆိုရင် တစ်ချိန်က နားထောင်ခဲ့ဖူးတဲ့ စာပေဟောပြောပွဲတစ်ခုကြောင့်လို့ ပြောရလိမ့်မယ်။ မှတ်မှတ်ရရ အဲ့ဒီ့ စာပေဟောပြောပွဲမှာ ဆရာချစ်ဦးညိုက အရှင်အာနန္ဒာရဲ့ "ပယ်လေးတန်၊ ပန်လေးပါး" ဆိုတဲ့ အကြောင်းကို ရှင်းပြခဲ့ဖူးတယ်။ အဲ့ဒီ့ကတည်းကစပြီး အရှင်အာနန္ဒာဆိုတာ စိတ်ထဲမှာ တော်တော်လေး မှတ်မှတ်သားသားရှိခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့် ညီတော်အာနန္ဒာရဲ့ ရုပ်ပုံလွှာကို စိတ်ထဲမှာ သိပ်ပြီး ရင်းရင်းနှီးနှီး မရှိခဲ့သေးဘူး။ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ညီတော်ဖြစ်တယ် ဆိုတာလောက်ကလွဲရင် သူ့ရဲ့ မိဘအသိုင်းအဝိုင်း၊ မြတ်စွာဘုရားရှင်အပေါ်ထားတဲ့ သူ့ရဲ့ခံယူချက်၊ သာသနာရေးကြိုးပမ်းချက်၊ ဘုရားရှင်ရဲ့ သာသနာတော်မှာ သူဘယ်လိုဖြတ်သန်းခဲ့တယ်ဆိုတာ ဘာတစ်ခုမှ မသိခဲ့သေးဘူး။

ဒီလိုနဲ့ ဒီစာအုပ်ကိုတွေ့မိတော့ မဖတ်ရသေးခင် စိတ်ထဲမှာ နဲနဲအင်တင်တင် ဖြစ်သွားခဲ့သေးတယ်။ စာအုပ်တွဲက စုစုပေါင်း (၅) အုပ်ရှိတယ်။ တစ်အုပ်ကို အနည်းလေး စာမျက်နှာ ၄၀၀ ပါတယ်။ ကိုယ်က ပုံမှန် တစ်ရက်ကို စာမျက်နှာ ၃၀ ဝန်းကျင်ပဲ ဖတ်နိုင်တာမို့လို့ တစ်တွဲလုံးပြီးဖို့ဆိုရင် တော်တော်အချိန်ပေးရမယ် ဆိုပြီး ကျမ်းလေးကြီးများ ဖြစ်နေမလားလို့ ထင်ခဲ့မိတယ်။ ဒါပေမယ့် ကိုယ်သိချင်နေတဲ့ သူတစ်ယောက်ရဲ့ အကြောင်းအရာပဲဆိုပြီး ပထမဆုံး စာမျက်နှာ ၃၊ ၄ မျက်နှာလောက်ကို စပြီး မြည်းစမ်းကြည့်လိုက်တယ်။

ပုံမှန်အားဖြင့် ကျွန်တော် အတ္ထုပ္ပတ္တိ စာအုပ်တွေ ဖတ်ရတာ ပျင်းပါတယ်။ တခြားဖတ်စရာ ရှိနေခဲ့ရင် အတ္ထုပ္ပတ္တိ စာအုပ်မျိုးက ကျွန်တော့်အတွက် ဘယ်တော့မှ ပထမဦးစားပေး စာအုပ်ဖြစ်လာလေ့ မရှိဘူး။ ဒါပေမယ့် ဆရာတော် အရှင်ဝဏ္ဏသီရိဟာ အလွန်ကို စာရေးကောင်းပါတယ်။ "ညီတော်အာနန္ဒာ၏ တစ်သက်တာမှတ်တမ်း" လို့ ပြောထားပေမယ့် ဒီစာအုပ်ထဲမှာ အရှင်အာနန္ဒာရဲ့ ဘဝမှတ်တမ်းချည်း သက်သက်မရေးဘဲနဲ့ မြတ်စွာဘုရားရှင်နဲ့ အတူတူ သူ့ဘဝတစ်သက်တာမှာ ကြုံတွေ့ရင်ဆိုင်ခဲ့ရတဲ့ ဘဝမှတ်တိုင်တွေကို မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ဘေးနံပါးကနေ အနီးကပ် လိုက်ပါနေရင်းနဲ့ ကိုယ့်ကို တဆင့်ပြန် ရှင်းပြနေသလိုမျိုး ကြွယ်ဝတဲ့ စကားပြေအရေးအသားနဲ့ ရေးသားသွားတယ်။

ကျွန်တော် ဒီစာအုပ်(၅)အုပ်ကို ဖတ်နေစဉ်အတောအတွင်းမှာ ဒါပြီးရင် ဘာလာမှာလဲ သူဘယ်လိုအခက်အခဲတွေများ ကြုံရဦးမှာလဲ ဆိုတာပဲ စိတ်ထဲရောက်နေခဲ့တယ်။ ဒီစာအုပ်ဖတ်ပြီးတဲ့အချိန်မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်ဟာ ဝေနေယျသတ္တဝါတွေ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲက လွတ်မြောက်ဖို့အတွက် ဘယ်လိုကြိုးပမ်းအားထုတ်ခဲ့တယ်ဆိုတာ  မဟာဗုဒ္ဓဝင်အကျဉ်းကို ဖတ်လိုက်ရသလို အတိုင်းအတာတစ်ခုထိ ဗဟုသုတတွေ ရရှိသွားလိမ့်မယ်။ မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့တဲ့ တရားတော်တွေကို အကျဉ်းချုပ်ပြီး တိုတိုနဲ့ လိုရင်းကို ထိထိမိမိ ရှင်းပြထားတာတွေ ပါသလို၊ ဝိနည်းတွေကို ဘာကြောင့် ဘယ်ကိစ္စကို အကြောင်းပြုပြီး ပညတ်တော်မူခဲ့ရတယ်ဆိုတာကအစ မြိုင်မြိုင်ဆိုင်ဆိုင် ဖတ်ရှုရလိမ့်မယ်။ နောက်ပြီး ဓမ္မဆိုတာ ဒီလိုပါလားဆိုတဲ့ အသိကိုလည်း ပိုပြီးထိထိရှရှနားလည်လာလိမ့်မယ်။

ခုမှစဖတ်မယ့် သူတွေအတွက် ကံကောင်းတဲ့တစ်ချက်က ကျွန်တော်စဖတ်စဉ်တုန်းက "ညီတော်အာနန္ဒာ၏ တစ်သက်တာမှတ်တမ်း" ကို စာအုပ်(၅) အုပ်တွဲနဲ့ ဖတ်ခဲ့ရတယ်ဆိုပေမယ့် အခုနောက်ပိုင်းရှာရင်းဖွေရင်းနဲ့ ဒီစာအုပ်ကိုပဲ စာအုပ်(၅)အုပ်ကို (၂)အုပ်တွဲအဖြစ်ပြန်ပေါင်းပြီး သတ္တမအကြိမ်မြောက် ထုတ်ဝေထားတဲ့ Ebook ကို ရှာလို့တွေ့ခဲ့တယ်။ အဲ့ဒီ့တော့ Dhammadownload ကနေ တင်ပေးထားတဲ့ လင့်ကနေတဆင့် ဒေါင်းလုပ်ချပြီး ဖတ်ဖြစ်အောင် ဖတ်ကြည့်ဖို့ တိုက်တွန်းပါရစေ။

ညီတော်အာနန္ဒာ၏ တစ်သက်တာမှတ်တမ်း - ပထမတွဲ
http://dhammadownload.com/File-Library/other/WunnaThiri-NyiTawArNandaEiTaThetTarMhetTen-vol-1.pdf

ညီတော်အာနန္ဒာ၏ တစ်သက်တာမှတ်တမ်း - ဒုတိယတွဲ
http://dhammadownload.com/File-Library/Wana-Thiri/Wana-Thiri-NyiTawArnandarEiTaThatTarMyatTan.pdf

Dhamma Review.

ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၁ ခုနှစ်
သာသနာနှစ် ၂၅၆၃ ခုနှစ်
နယုန်လဆန်း ၈ ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့။ (ဥပုသ်နေ့)

သီလဆိုတာ ကျွန်တော်တို့အတွက်တော့ သိပ်မစိမ်းလှတဲ့ စကားလုံးပါ။ ဘာကြောင့်လည်းဆိုရင် ကျောင်းသားအရွယ်ကတည်းက ငါးပါးသီလဆိုတာ ကျောင်းမှာ ဘုရားရှိခိုးကြတိုင်း ရွတ်ကြရတယ်၊ အလှူပွဲအစရှိသည် သွားလို့ ရေစက်ချ အနုမောဓနာတရား နာဆိုရင်လည်း အနည်းဆုံးတော့ ငါးပါးသီလယူတာက ထိပ်ဆုံးက စလေ့ရှိတယ်။ အဲ့တော့ ကျွန်တော်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အားလုံးအတွက် ငါးပါးသီလဆိုတာ မစိမ်းဘူး။

ဒါပေမယ့် နည်းနည်း စာဖတ်နိုင်တဲ့ အရွယ်ရောက်လာတော့ ငါးပါးသီလတင်မဟုတ်ဘူး၊ ရှစ်ပါးသီလ၊ ကိုးပါးသီလ၊ ဆယ်ပါးသီလ၊ အာဇီဝဋ္ဌမကသီလ စသဖြင့် တခြားသီလတွေကိုလည်း ကြားဖူးနားဝ ရှိလာတယ်။ ဆောက်တည်ဖြစ်လားဆိုရင်တော့ ပုံမှန်ရွတ်နေကျ ငါးပါးသီလကလွဲရင် ထူးပြီး တခြားဘာသီလမှ မဆောက်တည်ဖြစ်ခဲ့ပါဘူး။ သီလတွေရဲ့ တစ်ခုနဲ့ တစ်ခု ခြားနားချက်ကိုလည်း သိပ်နားမလည်ခဲ့ပါဘူး။

နောက်ပိုင်း အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ရှစ်ပါးသီလ၊ ကိုးပါးသီလ ယူဖြစ်ခဲ့တဲ့ အချိန်အခါတွေ ရှိခဲ့ဖူးပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အဲ့သီလတွေယူရင် ညနေစာမစားရတာ၊ သီချင်း-ဗွီဒီယို မနားထောင်မကြည့်ရတာ၊ မိတ်ကပ်-ပန်းနံ့သာ-ရေမွှေး မလိမ်းရဖူးဆိုတာတွေလောက်ပဲ အကြမ်းဖျဉ်းနားလည်ထားပြီး ဥပုသ်ဆောက်တည်ထားသူတစ်ယောက် ကိုယ်ဆောက်တည်ထားတဲ့ ဥပုသ်ရက်တစ်နေ့တာကို ဘယ်လိုနေထိုင် ဖြတ်သန်းရမယ်၊ စိတ်ကို ဘယ်လိုသန့်ရှင်းဖြူစင်အောင် ထားရမယ်၊ ဘယ်လိုစကားမျိုးတွေပဲ ပြောသင့်တယ်ဆိုတာ မသိခဲ့ဘူး။ ရှင်းရှင်းပြောရရင် "ဥစ္စာသယန မဟာသယနာ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ" ဆိုတဲ့ သိက္ခာပုဒ်ကိုတောင် သေချာ နားမလည်ခဲ့သလို "အဗြဟ္မစရိယာ" ဆိုတဲ့ အနက်ကိုလည်း သေချာမသိခဲ့ဘူး။

သီလယူခြင်း၊ ဥပုသ်ဆောက်တည်ခြင်းရဲ့ လေးနက်မှုကို ပြည့်ပြည့်ဝဝ နားမလည်ကြတဲ့အခါ သီလရဲ့ အကျိုးတရားကို ပြည့်ပြည့်ဝဝ မရရှိကြ တော့သလို ပုံမှန်ဥပုသ်သီလယူဖြစ်ဖို့ကိုလည်း မေ့လျော့လာခဲ့ကြတယ်။ သီလနည်းပါးလာကြတဲ့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ဟာ တဖြည်းဖြည်းနဲ့ နေပျော်စရာ မဖြစ်နိုင်တော့တာကို အားလုံးလည်း သတိထားမိကြမှာပါ။

ဒီစာဟာ ဥပုသ်မစောင့်ဖြစ်တဲ့ သူတစ်ယောက်ကို ဥပုသ်စောင့်လာဖို့ အတင်းတိုက်တွန်းပြီး ရေးတာမျိုးမဟုတ်ပါဘူး။ ကျွန်တော့်ရည်ရွယ်ချက်က အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ဥပုသ်သီလ ခံယူဆောက်တည် ဖြစ်ကြတဲ့အခါ ဘယ်လိုနေထိုင်ပြုမူပြီး ဘယ်လိုခံယူ ဆောက်တည်ရမယ်ဆိုတာ နားလည်ကြစေဖို့နဲ့ အဲ့ဒီ့ကနေမှ တဆင့်တက်ပြီး ပုံမှန် ဥပုသ်သီလ ဆောက်တည်သူတွေ ဖြစ်လာကြစေဖို့ပါ။ အဲ့ဒီ့အတွက် သီလယူ၊ ဥပုသ်ဆောက်တည် ဖြစ်ကြတဲ့အခါ မသိလိုက် မသိဘာသာနဲ့ နေ့တစ်နေ့ကို ကုန်လွန်စေမယ့်အစား အောက်မှာ ဖော်ပြထားတဲ့ စာအုပ်(၄) အုပ်ကို ဖတ်စေချင်မိပါတယ်။

(၁) ရတနာ့ဂုဏ်ရည် - အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (စာမျက်နှာ ၁၆၉ မှ ၂၁၂ ထိ)
http://www.kbrl.gov.mm/book/details/000417

(၂) ဥပုသ်စောင့်လက်စွဲကျမ်း - ခန္တီးဆရာတော်ဘုရားကြီး
http://www.kbrl.gov.mm/book/details/000517?categoryId=29

(၃) ဥပုသ်စောင့်ခြင်းအဓိပ္ပါယ် - ဒေါက်တာနန္ဒမာလာဘိဝံသ
http://dhammadownload.com/File-Library/Dr-Nandamalabhivamsa/Dr-Nandamalabhivamsa-UPoteSaukChinAhDaitePair.pdf

(၄) ဥပုသ်သည်တို့ စကားဝိုင်း - ဒေါက်တာနန္ဒမာလာဘိဝံသ
http://dhammadownload.com/File-Library/Dr-Nandamalabhivamsa/Dr-Nandamalabhivamsa-UPoteThairTawSakarWine.pdf

Dhamma Review
၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၀ ရက်။

ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၁ ခုနှစ်
သာသနာနှစ် ၂၅၆၃ ခုနှစ်
ကဆုန်လကွယ် ၁၅ ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့။
၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂ ရက်။

မြန်မာလူမျိုးတွေရဲ့ ကိုယ်ပိုင်အမည်ပေးစနစ်ကို လေ့လာကြည့်တဲ့အခါ အနောက်နိုင်ငံတွေနဲ့ မတူတဲ့အချက်က Patronymic လည်း မဟုတ်သလို Matronymic လည်း မဟုတ်တာ တွေ့ရတယ်။ ခုနောက်ပိုင်း သားသမီးတွေမှာတော့ မိဘတွေရဲ့ အစွဲအလန်းနဲ့ ယူဆချက်ပေါ် မူတည်ပြီး သားသမီးတွေ နာမည်မှာ အဖေ့နောက်ဆုံးနာမည် ဒါမှမဟုတ် အမေ့နာမည် တစ်လုံးစ နှစ်လုံးစ ပါလာကြတာတွေလည်း ရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် အများစုကတော့ သီးခြားလွတ်လပ်တဲ့ အယူအဆနဲ့ မှည့်ခေါ်ကြတဲ့ နာမည်တွေပဲ များတာတွေ့ရတယ်။

ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအများစုလို ပုံစံသတ်မှတ်ချက်မရှိတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အမည်ပေးစနစ်က နိုင်ငံခြားခရီးသွားတဲ့အချိန်မှာ ဒွိဟဖြစ်စရာ ကိစ္စတွေ မကြာခဏ ကြုံကြရတယ်။ ဖောင်တွေဖြည့်ကြတဲ့အခါ နာမည်သုံးလုံးရှိတဲ့သူက ဘယ်အကွက်မှာ (Given Name, Middle Name, Family Name) ကိုယ့်ဘယ်နာမည်ကို ဖြည့်ရမလဲ တွေးလို့မရဘူး၊ နာမည်နှစ်လုံးရှိတဲ့သူဆို ဘယ်အကွက်ကို ချန်ထားခဲ့ရမလဲ မစဉ်းစားတတ်ဘူး။ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် စကားပြောကြတဲ့အခါ ကိုယ့်မှာ နာမည်သုံးလုံးရှိရင် ဘယ်နာမည်ကို စခေါ်ခေါ် ကိုယ့်အတွက် သိပ်ပြဿနာမရှိတော့ သူများနာမည်ကိုလည်း ကိုယ့်နာမည်လိုပဲ ထင်ပြီး ကိုယ်မှတ်မိတဲ့ စာလုံးကို ခေါ်မိရာကနေ စော်ကားသလို ဖြစ်ခဲ့တာမျိုးတွေ ကြုံရတတ်တယ်။

အဲ့လိုမျိုးတွေ ကြုံရတော့ မြန်မာအမည်ပေးစနစ်က ဘယ်လိုမျိုးလဲ။ စနစ်သတ်မှတ်ချက်ကို မရှိတာလား။ ဘာကြောင့် ဒီလိုမျိုး ဗရုတ်သုတ်ခ ဖြစ်နေတာလဲ ဆိုပြီး စဉ်းစားမိတတ်ကြတယ်။ တကယ်တော့ မြန်မာအမည်တစ်ခုကို တစ်ခြားနိုင်ငံတစ်ခုရဲ့ စံသတ်မှတ်ချက်နဲ့ ယှဉ်ထိုးနေသမျှတော့ ဒီလိုထင်ယောင်ထင်မှား ဖြစ်မှုမျိုးတွေ ရှိနေဦးမှာပဲ။

မြန်မာအမည်နဲ့ မြန်မာအမည်ပေးစနစ်က စံသတ်မှတ်ချက် မရှိတာမဟုတ်ဘူး။ သူ့နည်းသူ့ဟန်သူ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုကို အခြေခံထားတဲ့ စံသတ်မှတ်တော့ ရှိတာတွေ့ရတယ်။ ဥပမာပြောရရင် "အ" နဲ့ စထားတဲ့ လူတစ်ယောက်ရဲ့ နာမည်ကိုတွေ့ရင် တနင်္ဂနွေသားလို့ ၉၀% ယူဆလို့ ရသလိုပေါ့။ ဒါကို Astrology-Based အမည်ပေးစနစ်လို့လည်း ခေါ်ကြတယ်။

မြန်မာအမည်ပေးစနစ်ရဲ့ နောက်ထပ်ထူးခြားချက်တစ်ခုက မြန်မာအမည်တွေဟာ အမည်တစ်လုံးစီတိုင်း ဒါမှမဟုတ် အမည်တွဲ တစ်ခုစီတိုင်းမှာ ထူးခြားတဲ့ အနက်အဓိပ္ပါယ်တွေ ရှိနေတတ်တယ်။ ဥပမာအနေနဲ့ ပြရရင် မြတ်စွာဘုရားအလောင်းတော် မင်းသားဘဝက နာမည် "သိဒ္ဓတ္ထကုမာရ" ဆိုတာ "အလုံးစုံသော လူနတ်တို့၏ အလိုခပ်သိမ်းကို ပြီးငြိမ်းစေတတ်သော" လို့ အဓိပ္ပါယ်ရတယ်ဆိုပြီး ကျီးသဲလေးထပ်ဆရာတော်ဘုရားကြီး ရေးသားစီရင်တော်မူတဲ့ ဇိနတ္ထပကာသနီကျမ်းမှာ ဖော်ပြထားတာ တွေ့ရတယ်။ ဒါဟာလည်း မြန်မာအမည်ပေး စနစ်ဟာ ဘာသာတရားနဲ့ ဆက်စပ်မှုရှိနေတာကို ငြင်းလို့မရနိုင်တဲ့ အချက်တစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြနေတယ်။ မြန်မာအမည်ပေးစနစ်ကို လေ့လာကြည့်ရင် ပါဠိ-မြန်မာစကားလုံး ဖွဲ့စည်းပုံနဲ့ ဆက်စပ်မှုရှိတာကိုလည်း တွေ့ရတယ်လို့ ဦးသန့်မြင့်ဦး (Thant Myint-U-https://en.wikipedia.org/wiki/Thant_Myint-U) ပြောဖူးတာလည်းရှိတယ်။

ဗုဒ္ဓဝင်ဇာတ်တော်တွေ၊ ပိဋကတ်တော်(မြန်မာပြန်)တွေကို လေ့လာကြည့်ရင်လည်း ဇာတ်နိပါတ်တော်ဖြစ်စဉ်တွေမှာ ပါတဲ့ ဇာတ်ကောင်တွေရဲ့ အမည်တွေဟာ မြန်မာအမည်တွေလိုပဲ လူနှစ်ယောက် မတူပေမယ့် နာမည်အားလုံးတူနေတာ ဒါမှမဟုတ် ဆင်တူရိုးမှား တူနေတာတွေကို တွေ့ကြရတယ်။ ဥပမာပြောရရင် ရှင်မဟာကဿပ၊ ဥရုဝေလကဿပ၊ ဘယာကဿပ၊ နဒီကဿပ။ ကောသလမင်းကြီးရဲ့ မလ္လိကာမိဖုရားနဲ့ စစ်သူကြီး ဗန္ဓုလရဲ့ ဇနီး မလ္လိကာ၊ အနာထပိဏ်သူဌေးရဲ့ နာမည်ရင်း(သုဒတ္ထ)နဲ့ ဆင်တူနေတဲ့ အရှင်ကောဏ္ဍညရဲ့ လူ့ဘဝအမည်(သုဒတ္ထ)၊ ရှင်အာနန္ဒာနဲ့ နန္ဒမင်းသား စသဖြင့်။ မြန်မာနာမည်တွေမှာလည်း ဒီလိုအမည်ဆင်တူတာတွေ တော်တော်များများရှိတယ်။ မြန်မာအမည်တွေဟာ မျိုးရိုးဂုဏ်ဒြပ်ထက် လူတစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းစီရဲ့ ဝိသေသလက္ခဏာကို စံပြုထားတယ်လို့လည်း ဆိုနိုင်တယ်။

ဆိုတော့ အကြမ်းဖျဉ်း အနှစ်ချုပ်သုံးသပ်ရရင် မြန်မာ့ရိုးရာ အမည်ပေးစနစ်ဟာ ဘာသာတရားပေါ်မှာ အများကြီး အခြေတည်ထားပြီး Astrology-Based နဲ့ ပေါင်းစပ်ထားတယ်လို့ ဆိုနိုင်တယ်။ အဓိပ္ပါယ် မရှိတဲ့ အမည်ပေးနည်းစနစ် မဟုတ်ဘူး။ အဓိပ္ပါယ်ရှိအောင် ပေးထားတဲ့ အမည်ပေးစနစ်ကို စံသတ်မှတ်ချက်ခြင်း မတူတဲ့ ဘောင်တွေနဲ့ တိုင်းတာရာကနေ စနစ်မရှိဘူးလို့ ယူဆနေကြတာသာ ဖြစ်တယ်ဆိုတာ သိထားဖို့လိုအပ်တယ်။

မြန်မာ့အမည်ပေးစနစ်နဲ့ ဘာသာတရားရဲ့ ဆက်စပ်မှုကို ထင်ထင်ရှားရှားတွေ့ချင်ရင် ဗုဒ္ဓဝင်ကျမ်းတွေကို လေ့လာသင့်တယ်။ အထူးသဖြင့် ကျီးသဲလေးထပ် ဆရာတော်ဘုရားရေးတဲ့ ဇိနတ္ထပကာသနီကျမ်း (ကျမ်းဖတ်ရမှာ လေးတယ်ထင်ရင် ဗုဒ္ဓဝင်ရုပ်စုံစာအုပ်ရှိတယ်) ဆရာကြီး ဦးဂိုအင်ကာရေးတဲ့ ရုပ်ပြဗုဒ္ဓဝင်စာအုပ်။ ဒီစာအုပ် (၂) အုပ်ကို ဖတ်ထားဖူးရင် ဗုဒ္ဓဝင်ဖြစ်တော်စဉ်နဲ့ ဗုဒ္ဓဘာသာရဲ့ ဦးတည်ချက်ကို အခြေခံအဆင့် သဘောပေါက်နားလည်ဖို့ အကျိုးပြုနိုင်တယ်။

ရုပ်ပြဗုဒ္ဓဝင် (ဆရာကြီး ဦးဂိုအင်ကာ)
http://www.dhammadownload.com/SN-Goenka-eBookInMyanmar.htm

ဇိနတ္ထပကာသနီကျမ်း (ကျီးသဲလေးထပ်ဆရာတော်)
http://www.dhammadownload.com/KyeeThairLayHtetSayadaw-eBookInMyanmar.htm

ဇိနတ္ထပကာသနီအကျဉ်းနှင့် ဗုဒ္ဓဝင်ရုပ်စုံ
http://www.kbrl.gov.mm/catalog/Index/30?page=3

Dhamma Review.